Hiểu nó thế nào?

[haanh]

@bmtthaoanh : hehe thế bác tính nói toạc móng heo ra à

[menthuong]

Có ai nói rõ được vì sao lại có và ý nghĩa của câu: "Môn đăng, hộ đối" này ra sao không?

[pain]

Trong chế độ phong kiến, đôi lứa kết duyên, nên vợ nên chồng đâu chỉ vì tình yêu của họ, đâu phải vì “đôi lứa xứng đôi”. Cái quan trọng, cái cốt lõi trong hôn nhân thời ấy là môn đăng hộ đối, tức là hai gia đình thông gia phải có sự ngang nhau về nhà cửa, của cải, và tương đương nhau về địa vị xã hội:


Môn đăng hộ đối trước hết là tương xứng về nhà cửa, gia thế. Các yếu tố môn, hộ có nghĩa là “cửa, nhà”, các yếu tố đăng, đối được tách ra từ tổ hợp đăng đối với nghĩa là “ngang bằng, đối hợp nhau”. Vậy là, từ chỗ so sánh rất cụ thể về cái nhà, cái cửa, thành ngữ môn đăng hộ đối được mở rộng nghĩa để chỉ gia thế, địa vị xã hội giữa hai bên. Đôi lứa, duyên số phù hợp nhau, xứng đáng kết tóc xe tơ chỉ khi địa vị gia đình họ ngang bằng nhau:

Xã hội phong kiến không chấp nhận những câu chuyện tình giữa các đôi lứa thuộc đẳng cấp chênh lệch nhau:

Biến thể của thành ngữ môn đăng hộ đối là môn đương hộ đối. Dạng thức này có ý nghĩa và cách dùng tương tự như môn đăng hộ đối.

[tran479]

Hiểu theo từ Hán Việt và Việt thì Bí Thư và thư ký nghĩa như nhau . Ta có thể gọi Tổng thư ký LHQ là ...Tổng bí thư LHQ được không ? ( tiếng Anh thì như nhau khi dịch ). Ngược lại , ta có thể gọi là Tổng Thư Ký Đảng CS VN được không ? Nguyên chữ bí thư chi bộ nguồn gốc có phải là người thư ký của chi bộ không ? . Nghĩa chữ bí thư có bị thay đổi theo nghĩa nguyên thủy không ? . Còn nhiều cái thắc mắc nghĩa của từ vựng quá mà mình không nêu ở đây ??. Ai giải thích dùm .

[TQNam]

Theo tôi hiểu thì bí thư hay thư ký nghĩa nguyên là một, như trong các thứ tiếng Âu Tây. Nhưng ta theo dùng từ Tàu nên hai từ mang hai phong các khác nhau, dùng để chỉ hai vị trí thuộc hai cấp độ khác nhau.
Thư ký chỉ cái anh chạy theo sếp hí hoái ghi ghi chép chép cho xếp ở cơ quan nhỏ, vd trên qsvn có thư ký của TL, rồi nữ thư ký riêng của giám đốc. Bí thư cũng chạy theo ghi ghi chép chép cho sếp nhưng ở cơ quan lớn, vd bí thư đại sứ quán.
Rồi có một bí thư cũng như thư ký khác, không chạy theo ghi ghi chép chép cho xếp mà đứng đầu một "cơ quan" làm công việc điều hành thường ngày, như TTK LHP, Bí thư CB.

Chuyện 1 từ Tây có hai từ ta tương tự cũng nhiều:
- Président: tổng thống - chủ tịch
- Maréchal: thống chế - nguyên soái
- Former: nguyên - cựu

Nguyên nhân có thể do nhiều: một thói quen (đôi khi là vùng-miền), dùng cho ta-địch, từ cũ-mới, chỉ phạm vi hay cấp độ v.v.

Mà anh hỏi ở đây, đâu có sai.

[con_ech_gia]

Có ai nói rõ được vì sao lại có và ý nghĩa của câu: "Môn đăng, hộ đối" này ra sao không?

Giải thích thành ngữ này thì em thấy bác pain nói cơ bản quá chuẩn rồi.
Tuy nhiên, em vẫn thắc mắc, là câu đó nói như trên hay là "môn đăng hậu đối"?
Em nhớ có đọc lời giải thích rằng: môn ở phía trước nhà, hậu ở sau nhà, môn đăng hậu đối nghĩa là cùng "level" về mọi thứ.
Có bác nào đứng ra phán một câu với ạ!

[vitính]

À, mời các anh xét đoán từ "xã hội hóa" nghĩa là gì.
Đương nhiên hiểu theo nghĩa Việt đương thời thì nó là quá trình "để cho người dân tham gia vào" một quá trình nào đó, thường là phải có trách nhiệm trả tiền. Như xã hội hóa giáo dục bằng cách phụ huynh đóng thêm tiền mua sắm, xây cất,... điều kiện học tập; xã hội hóa y tế là mở phòng mạch, bệnh viện tư,...
Tuy nhiên nếu dịch "xã hội hóa" thành "socialization" thì hình như lại ngược. Vì ở các nước phát triển "xã hội hóa" là chuyển trách nhiệm cho "xã hội" lo. Mà xã hội của họ thì (đúng theo mô hình XHCN theo cách của mình) là Chính phủ, Nhà nước.

[TQNam]

Anh đặc vấn đề nầy rất hay. Và đây là lần thứ hai trên diễn đàn nầy, chứng tỏ anh quan tâm nhiều, bức xúc nhiều về khái niệm nầy? Tôi lấy làm thú vị vì thật sự cũng quan tâm và bức xúc về nó, từ ngữ nghĩa cho đến thực tế xã hội.

[vitính]

Và đây là lần thứ hai trên diễn đàn nầy

Tôi nhớ là đã nêu vấn đề nhưng không nhớ chính xác là ở đâu. Vì chưa có ý kiến phản hồi.
Tôi đã dự một số buổi mạn đàm (một tháng 2 kỳ) của Viện IDS (tự giải thể gần đây). Có một buổi là về việc này, với những ý kiến cho rằng "đánh tráo khái niệm". Tôi không "nâng quan điểm" như vậy. Tôi chỉ cho rằng chúng ta tạo ra một từ theo cách hiểu của ta mà không lưu ý đến việc "đồng bộ" ngữ nghĩa với khái niệm thế giới để dân dịch thuật khỏi rơi vào bẫy "đánh tráo".
Tất nhiên, xét theo "định hướng XHCN", thì chính việc xã hội hóa ở các lĩnh vực giáo dục, y tế theo cách như ta đang làm bây giờ đang là theo chiều ngược lại. Cu Ba khó khăn hơn chúng ta nhiều nhưng hình như họ vẫn bao cấp giáo dục và y tế.
Tiếp tục phân tích theo ý này thì có thể kết luận: tiến thẳng lên CNXH không qua giai đoạn TBCN là con đường... xa nhất, vì chúng ta bây giờ đang phải... vòng trở lại. Những hệ lụy không mong muốn của cuộc đi vòng lại này làm nảy sinh nhiều điều xấu mà chính các nước TB cũng phải chống như gian lận, tham nhũng,...

[TQNam]

Dạ, anh đề cập lần trước cũng tại đây. Khi đó tôi im vì ... ngại, ý của tôi thường "mạnh" và "ngô khoai" quá, chắc không hợp tai nhiều người.
Chuyện "ta tạo ra nghĩa mới không đồng bộ" thì có nhiều lắm. VD hiện có cụm từ được dùng thường miệng là "đi vào cuộc sống". Thực ra người ta dịch nguyên xi một cụm từ tiếng Nga "idjot v jishn" với nghỉa gốc "thực hiện", khi vào tiếng Việt thì nghĩa nó khác ít nhiều và nghĩa cũng rộng hơn, sâu hơn. Về sau có một ông thầy tiếng Nga cười buồn với lời nhận xét "dịch sai, dịch thô thiển, không hiểu nghĩa gốc tiếng Nga"!

Về ý "đánh tráo" thì tôi chưa từng nghe ai nói nhưng cũng có nhận xét của riêng mình. Có một "thức tế ngọng" khi ta "vòng trở lại", người ta có xu hướng lãng tránh dùng từ chính xác, cứ từ lập lờ, từ từ me mé nên đâm ra rối hết sức. Hồi trước chỉ có quốc doanh và tập thể, khi đổi mới người ta ngại công nhận tư nhân nên dùng cụm từ "ngoài quốc doanh", rồi thêm "dân lập", hiện đang làm quen dần với từ "tư nhân", có điều chậm quá nên ...! Người ta cho "dân lập" là tổ chức có nhiều ông chủ tư, "tư nhân" là một ông chủ tư, từ đó mới có chuyện các đại học tư mang tên dân lập bị lùm xùm, có ý kiến "nhanh chóng cho nó chuyển qua "tư thục đi"! Nếu ngay từ đầu ta xác định rành mạch hai khối quốc doanh - tư nhân thì dễ hơn nhiều. Quốc doanh do nhà nước làm chủ, tư nhận thì do từ 1 hay nhiều ông chủ làm chủ.

Tôi nó dài dòng bên trên để dẫn đến cái niềm "xã hội hóa" cho dễ hiểu hơn. Đó là do tránh dùng từ "tư nhân hóa", "giải tư" như lâu nay thiên hạ nói, và trong tiếng Việt các từ nầy cũng đã có từ lâu. Nó đỡ ngọng hơn chăng? Thế mới nên "xã hội hóa" của ta là một tiến trình nghịch với "xã hội hóa" của người ta. Đó là bàn về khái niệm.
Trong thực tế hành động thì ... "xã hội hóa" mang thêm ý nghỉa các tổ chức và chính quyền huy động sức dân đến buồn cười, thậm chí phạm pháp. VD, gần đây thủ tướng chỉ cho phép thu trong dân đâu 5 khoản tiền thôi, các khoản an ninh quốc phòng với gì gì đó không được thu nữa. Quận Bình Thạnh đề nghị HDND quận cho phép tiếp tục thu đủ các khoản như cũ với lý do thực hiện xã hội hóa! Dân tổ dân phố của tôi nghe vậy bèn chất vấn: thủ tướng với quận, ai lớn hơn?