Tầu ngầm - Chiến hạm của Liên xô và Nga

[daibangden]

Các tính năng kỹ - chiến thuật chính

Lượng choán nước, tấn

+ trên mặt nước: 7766

+ dưới mặt nước: 11 500

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 127,9 (không xách định)

+ chiều rộng nhất: 11,7

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 7,9

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 lò phản ứng dạng VM-2-4, tổng công suất, mW: 89,2

+ 2 thiết bị sản xuất hơi nước OK-700, 2 tổ hợp tuabin răng cưa GTZA-635

+ 2 tua bin hơi nước, tổng công suất, sức ngựa (kW): 40 000 (29 400)

+ 2 máy phát điện OK-2, công suất, sức ngựa (kW): 2x3000

+ 2 động cơ diezel DG-460, công suất, kW: 2x460

+ 2 động cơ điện hoạt động ở chế độ tuần tra PG-153, công suất, kW: 2x225

2 trục, 2 chân vịt năm cánh.

Tốc độ, hải lý

+ trên mặt nước: 15

+ dưới mặt nước: 28

Độ lặn sâu, mét

+ độ lặn sâu hiệu quả: 320

+ độ lặn sâu tối đa: 550

Thời gian hoạt động: 70 người

Thủy thủ đoàn (số sỹ quan): 114 (không xác định)

[daibangden]

Trang bị

Tên lửa chiến lược

+ thiết bị phóng tên lửa đạn đạo cho tàu ngầm R-27/R-27U (SS-N-7 mod.1/2/3 “Serb”) thuộc tổ hợp D-5/D-5U: 16

Tên lửa phòng không

+ Thiết bị phóng tên lửa phòng không 9K32M “Strela-2M” (SA-7 “Grail”: 2…4

Ngư lôi

+ Thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi tàu)

+ Các ngư lôi 533mm: 12

+ Thiết bị ngư lôi 400mm: 2 (mũi)

+ Các ngư lôi 400mm: 4

Mìn (thủy lôi)

+ Có thể mang mìn thay cho ngư lôi: 24

Trang bị vô tuyến điện

Hệ thống điều khiển (kiểm soát) thông tin chiến đấu: “Tucha”

Đài ra đa định vị phát hiện tổng hợp: “Albators” (Snoop Tray)

Hệ thống thủy âm định vị: hệ thống thủy âm “Kerch” (Shark Teeth; Mouse Roar)

Các khí tài tác chiến điện tử: “Zaliv-P” (“Chernika-1”, “Kalina”, “Panorama-BK”, “Luta”, “Vishnia”, “Vizir-59”, “Veslo”) (Brick Pulp/Group; Park Lamp D/F)

Các khí tài áp chế chống hoạt động của thiết bị thủy âm: 4 x khí tài GPD MG-44

Tổ hợp đạo hàng:

+ “Sigma-667” hoặc “Tobol”

+ Tổ hợp hệ thống dẫn đường từ vũ trụ “Tsiklon-B” (trên các tàu sau cùng)

+ Đài Code Eye

+ Đài INS

Tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến

+ “Molnia-L” (Pert Spring)

+ Ăng ten lai “Paravan” (SDV)

+ Các đài vô tuyến các bước sóng khác nhau (“Dalnost”, “Glubina”, “Akula”, “Buwsstrota”

+ Đài thông tin âm thanh dưới nước

Đài ra đa định vị hội thoại

+ “Khrom-KM”.

[daibangden]

Tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa đạn đạo Đề án 667-B "Murena" (lớp Delta-I)

Bản vẽ mặt cắt tàu ngầm nguyên tử Đề án 667-B

[daibangden]

Các biến thể:

+ 677-B “Murena” (lớp Delta-1) – Đề án cơ sở sản xuất hàng loạt (năm 1972)

+ 677 BD “Murena-M” (lớp Delta-II) – Đề án sản xuất hàng loạt với sự tăng cường số lượng tên lửa đạn đạo cho tàu ngầm lên 16 (năm 1975)

Tổng số lượng tàu đã đóng: 18

Theo kế hoạch đóng tàu chiến trong giai đoạn 1969 – 1980 đã dự kiến chế tạo hệ thống tàu tên lửa hạt nhân chiến lược mạnh mẽ với các vũ khí tầm xa, bổ sung cho các tên lửa đạn đạo liên lục địa có căn cứ trên bộ, trở thành cơ sở của kho tên lửa hạt nhân quốc gia. Quyết định này là phương pháp đáp trả lại việc ở Mỹ đã chế tạo hệ thống thủy âm mạnh, có khả năng phát hiện các tàu ngầm Liên Xô trên các tuyến hành quân, di chuyển. Việc này đã tạo cho lực lượng tàu ngầm Liên Xô vấn đề nghiêm trọng, giải pháp khi đó có thể là giảm tiếng ồn của tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa đạn đạo hoặc là thay đổi khu vực tuần tra chiến đấu. Trong các khuôn khổ chương trình đóng tàu chiến, tập trung vào đóng các tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa mới, là sự phát triển tiếp sau của các tàu ngầm thế hệ thứ hai thuộc Đề án 677-A.

Sự phát triển các tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa chiến lược thế hệ thứ hai được tiến hành, trước tiên là hướng vào sự tăng tầm xa của tên lửa. Tổ hợp tên lửa mới D-9 được thiết kế từ năm 19633 phải có tầm bắn gấp 3 lần so với D-6. Các khả năng lắp lên tàu ngầm tổ hợp đạo hàng không đảm bảo yêu cầu độ chính xác của tên lửa, có hệ thống hệ thống dẫn bắn quán tính truyền thống, Kết quả trong Phòng thiết kế của V.P.Makeev cùng với các lãnh đạo các Viện nghiên cứu khoa học tự động, hiệp hội sản xuất khoa học “Geofizika” và các Viện nghiên cứu khoa học khác đã tiếp nhận quyết định về chế tạo hệ thống hiệu chỉnh hình sao góc phương vị mang theo, cho phép làm chính xác hơn theo dạng các ngôi sao vị trí trong không gian và hiệu chỉnh hướng hoạt động của tên lửa. Sau đó, là sự hiện đại hóa hệ thống điều khiển bắn tên lửa cho phép rút ngắn 5-7 lần thời gian chuẩn bị trước phóng, và đặc biệt, đảm bảo khởi động toàn bộ cơ số đạn trong một giàn phóng.

[daibangden]

Do sự kiểm soát các khả năng chiến đấu của tổ hợp tên lửa đã dẫn đến việc tăng khối lượng và kích thước tên lửa. Theo so sánh với R-27, chiều dài của tên lửa đạn đạo mới tăng 40%, đường kính thân – 20%, còn khối lượng khởi động – gấp đôi. Kết quả là để “ép” được tổ hợp mới và thân tàu đã có sẵn, đã phải rút ngắn số hầm tên lửa từ 16 xuống còn 12. Tuy nhiên, như các tính toán đã chỉ ra, sự áp dụng tổ hợp tên lửa D-9 đã tăng hiệu quả của tàu ngầm tuần dương tên lửa Đề án 667 lên 2,5 lần. Nhiệm vụ kỹ - chiến thuật trên tàu ngầm nguyên tử được trang bị tổ hợp D-9 với tên lửa đạn đạo R-29 đã được khẳng định vào năm 1965. Sự thiết kế tàu nhận số Đề án 667-B và số hiệu “Murena”, đã được tiến hành ở Phòng thiết kế Trung ương “Rubin” dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư S.N.Kovalev.

Các công việc chế tạo tàu tên lửa đã thực hiện với tốc độ khá nhanh, một số thời gian vượt tiến độ chế tạo tàu ngầm tên lửa. Kết quả là các lần phóng thí nghiệm tên lửa đạn đạo đã bắt đầu sau khi tàu đầu tiên được đưa vào biên chế. Tổ hợp tên lửa được tiếp nhận vào trang bị một cách chính thức chỉ vào 12 tháng 3 năm 1974. Trong thành phần của nó gồm có 12 tên lửa nhiên liệu lỏng 2 tầng R-29 (số hiệu của Cục pháo – tên lửa quốc gia 5K75, theo Hiệp ước RSM-40, tên gọi NATO SS-N-8 “Sawfly”) với tầm bắn tối đa đến 7800km. R-29 trở thành tên lửa Hải quân nội địa đầu tiên được trang bị các khí tài vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa của đối phương. Các mục tiêu giả hàng nhẹ trong trạng thái cấu thành được bố trí trong các thùng hình trụ được hàn vào thùng chất đốt của tầng thứ hai.

Cấu trúc của tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo Đề án 677-B “Murena’ (theo tên gọi của NATO là lớp Delta-I) là sự lặp lại hầu hết cấu trúc dòng tàu ngầm Đề án 667-A “Navaga” trước đó. Tàu có hai thân được tăng cường kích thước so với Đề án 677-A về chiều dài của thân trong, được chia thành 10 buồng kín nước. Do chiều dài lớn của các tên lửa, mũ chụp của các hầm phóng cao hơn, còn hình dáng của tàu có dạng “lồi” – dấu hiệu riêng để phân biệt của các tần ngầm Đề án 677-B và các biến thể sau của chúng. Thiết bị năng lượng chính gồm có 2 lò phản ứng nước VM-4B với các thiết bị sản xuất hơi nước OK-700 và 2 tuabin hơi nước với các tổ hợp tuabin răng cưa GTZA-635. Có 2 máy phát điện diezel DG-460 và 2 động cơ hoạt động ở tốc độ tuần tra. Để giảm độ ồn của tàu, đã áp dụng sự khấu hao hai tầng của các máy rung chủ động thuộc thiết bị tuabin hơi nước.

Tàu ngầm tiếp nhận tổ hợp đạo hàng mới “Tobol-B” gồm có khí tài thuộc hệ thống dẫn đường vũ trụ “Tsiklon-B”, đảm bảo cung cấp toàn bộ các thông tin để tiếng hành chuẩn bị và phóng tên lửa.

[daibangden]

Các khí tài thông tin liên lạc, trên phần lớn các Đề án tàu ngầm nguyên tử trước đó là những hệ thống khác nhau. Trên tàu mới, lần đầu tiên tích hợp tổ hợp duy nhất “Molnia-L”. Cũng như trên tàu ngầm Đề án 667-A, trên tàu nguyên tử mới, trong bộ phận mũi tàu lắp tổ hợp thủy âm “Kerch”. Tàu có hệ thống điều khiển thông tin chiến đấu mới “Almaz”. Lần đầu tiên trên các tàu ngầm nguyên tử nội địa Đề án 667-B, để điều khiển tên lửa đã tiếp nhận hệ thống máy tính kỹ thuật số tự động trên tàu (KTsVS) “Alfa”, giải quyết nhiệm vụ bắn tên lửa. Toàn bộ tổ cơ số đạn tên lửa của tàu ngầm có thể được bắn trong một loạt. Lần đầu tiên trên thế giới, đối với tàu ngầm tên lửa Đề án 677-B được chế tạo hệ thống bảo vệ tên lửa khỏi các hoạt động không phù hợp, đảm bảo thực hiện việc phóng chỉ sau khi nhận được mệnh lệnh từ Bộ chỉ huy Tối cao. Việc phóng tên lửa có thể được thực hiện từ vị trí dưới mặt nước từ độ sâu 55 mét khi tốc độ tàu 5 hải lý và sóng biển cấp 6 cũng như bắn loạt toàn bộ tên lửa, hay là từng tên lửa. Tên lửa được cho phép bắn từ dưới nước cũng như trên mặt nước, khi tàu đang ở căn cứ (khả năng này được đảm bảo bằng tầm xa của tên lửa). Sự chuẩn bị trước phóng và tự khởi động được thực hiện trong chế độ tự động. Nếu đối với tổ hợp D-5, chiều rộng điểm khởi động bị hạn chế 85 độ, thì D-9 trở thành tổ hợp tên lửa đầu tiên trên thế giới có thể khởi động ở mọi góc rộng.

Phóng tên lửa đạn đạo tàu ngầm từ căn cứ

Trong bộ phận mũi tàu ngầm bố trí 4 thiết bị ngư lôi 533mm với tổng cơ số đạn 12 ngư lôi hoặc ngư lôi – tên lửa, đồng thời 2 thiết bị ngư lôi 400mm cho các ngư lôi chống ngầm loại nhỏ và các khí tài chống hoạt động thủy âm tự động MG-44.

[daibangden]

Biến thể

Năm 1978, trong trang bị Hải quân gia nhập tổ hợp nâng cấp D-9D với tên lửa đạn đạo liên lục địa được hiện đại hóa R-29D (tên gọi NATO: SS-N-8 mod.2), có tầm bắn xa tăng lên 9100km, đồng thời tăng cường độ chính xác (sai số chính xác 1000m). Tổ hợp D-9d được lắp trên một số tàu ngầm Đề án 677-B trong quá trình sửa chữa triệt để và nâng cấp. Trong năm 1968, tổ hợp đã một lần được nâng cấp.

Tháng 6 năm 1972, Phòng Thiết kế Trung ương kỹ thuật hải quân “Rubin” đã được giao nhiệm vụ kỹ - chiến thuật thiết kế phiên bản tàu ngầm hiện đại hóa có khả năng mang 16 tên lửa R-29 thay vì 12. Việc giải quyết bổ sung 4 tên lửa được chia cho loạt phóng sau (loạt phóng thứ 2, loạt phóng bổ sung). Tàu ngầm nguyên tử mới nhận tên gọi Đề án 677-BD và số hiệu “Murena-M” (theo NATO: lớp Delta-II). Tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa đạn đạo được trang bị tổ hợp D-9D với các tên lửa R-29D.

[daibangden]

Chương trình đóng tàu

Việc đóng loạt 18 tàu ngầm nguyên tử Đề án 677-B được thực hiện ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk, nơi đã đóng 10 tàu, đồng thời ở xưởng Đoàn viên Thanh niên Lenin (Komsomol – na – Amur), đóng 8 tàu. Tàu đầu tiên được khởi công ở xưởng số 402 (xí nghiệp phương Bắc) năm 1969, hạ thủy năm 1971, gia nhập biên chế năm 1972, 2 tàu cuối cùng được đóng ở Komsomol – na – Amur gia nhập biên chế năm 1977.

Các tàu ngầm biến thể Đề án 667-BD chỉ được đóng ở Severodvinsk với số lượng 4 chiếc. Các tàu ngầm tên lửa đạn đạo này gia nhập biên chế năm 1975.

[daibangden]

Tình hình năm 2007

Tàu Đề án 667-B đầu tiên – K-279 – gia nhập biên chế năm 1972 trong trang bị của sư đoàn tàu ngầm chiến lược Hạm đội Phương Bắc, đóng căn cứ ở vịnh Engels. Trong cùng năm, đã có quyết định về tổ chức sư đoàn số 41, chỉ trang bị các tàu Đề án 667-B. Năm 1974, đơn vị mới đã đóng căn cứ ở Gremikha, nằm trong biên chế phân hạm đội tàu ngầm số 11. Trong Hạm đội Thái Bình Dương, các tàu nguyên tử Đề án 667-B nằm trong biên chế sư đoàn tàu ngầm chiến lược số 25, đóng căn cứ ở Kamchatka. Cuối những năm 70, một bộ phận các tàu ngầm tuần dương tên lửa chiến lực được chuyển đến căn cứ Pavlovskoe tại Primorie. Khu vực tuần tra chiến đấu của các tàu ngầm “Murena” thuộc Hạm đội phương Bắc được phân bố giữa Greenland và New Zealand – nơi được bảo vệ một cách tin cậy bởi các lực lượng của Hạm đội Phương Bắc. Sự di chuyển từ địa điểm căn cứ tới khu vực tiến hành phục vụ chiến đấu mất 2 đến 3 ngày. Trong Hạm đội Thái Bình Dương, việc phục vụ chiến đấu của các tàu ngầm Đề án 667-B bắt đầu từ năm 1976. Các tàu ngầm phục vụ ở các khu vực nằm ở khoảng cách xa không lớn một cách tương đối so với bờ biển Kamchatka.

Tàu ngầm Đề án 667-B đầu tiên bị loại khỏi Hạm đội Phương Bắc năm 1992. Các tàu còn lại đóng căn cứ ở Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc (8 ở Ostrov) và Hạm đội Cờ đỏ Thái Bình Dương (3 tàu ở Ruwbachi và 6 ở Pavlosvsk). Năm 1994, bắt đầu bắt đầu loại dần các tàu trong biên chế. Cuối nawm1997, chỉ còn các tàu K-447, K-457 (Phương Bắc), K-500 và K-530 (Thái Bình Dương) còn phục vụ trong biên chế.

[daibangden]

Bố cục bên trong tàu ngầm Đề án 667-B

1. Các thiết bị ngư lôi 533mm và 400mm ở mũi tàu
2. Các ngư lôi dự trữ
3. Cửa vận chuyển ngư lôi
4. Các ăng ten thủy âm của tổ hợp “Kerch”
5. Pin ắc quy
6. Khí tài cứu nạn nổi
7. Các khoang ngăn cách
8. Các khí tài kéo của kính tiềm vọng và ăng ten
9. Trạm trung tâm
10. Các hầm tên lửa đạn đạo R-29
11. Các nắp cửa hầm trên thượng tầng
12. Khoang tên lửa
13. Khoang tổ hợp tuabin răng cưa chính
14. Trục bánh lái
15. Chân vịt (bánh lái)
16. Cánh đuôi mạn tàu đứng
17. Thân trong
18. Thân ngoài.