Tàu ngầm - Chiến hạm của Liên Xô và Nga (phần 2)

[daibangden]

+ K-64; từ năm 2000 là BS-64: (số hiệu 381). Khởi công 18 tháng 12 năm 1985 ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy mùng 3 tháng 3 năm 1987; gia nhập biên chế 23 tháng 12 năm 1987; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc.

+ K-114; từ những năm 1990 là “Tula”: (số hiệu xưởng 383). Khởi công 20 tháng 4 năm 1986 tại xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy mùng 8 tháng 2 năm 1988; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1988; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 2002 được mang đi sửa chữa ở xưởng “Zvedochka”.

+ K-18; từ 13 tháng 9 năm 1996 là “Karelia”: (số hiệu xưởng 384). Khởi công mùng 7 tháng 2 năm 1986 tại xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy mùng 3 tháng 2 năm 1989; gia nhập biên chế mùng 10 tháng 10 năm 1989; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1994 đã hoàn thành cuộc hành quân tới vùng Cức cùng với B-414 thuộc Đề án 671-RTM và 31 tháng 7 năm 1994 đã tới cực Bắc; năm 1994 và 1995 trở thành tàu tốt nhất thuộc Hải quân; 27 tháng 3 năm 2000, từ khu mặt nước trên biển Barents, hai tàu ngầm tên lửa đạn đạo đã tiến hành vụ phóng tên lửa theo trường bắn Kura tới Kamchatka; mùng 5 tháng 4 năm 2000 ở thành tàu, lần đầu tiên trên thế giới, tổng thống Nga V.Putin đã ra khơi và bấm nút phóng tên lửa; năm 2005, được mang đi sửa chữa ở xưởng “Zvedochka”.

+ K-407; từ những năm 1990 là “Novomoskovsk”: (số hiệu 385). Khởi công mùng 2 tháng 2 năm 1987 ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc (xưởng số 402); hạ thủy 28 tháng 2 năm 1990; gia nhập biên chế 27 tháng 11 năm 1990; gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc

[daibangden]

Các thông số kỹ - chiến thuật cơ bản

Lượng choán nước, tấn

+ trên mặt nước: 11 740

+ dưới mặt nước: 18 200

Các kích thước, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 167,4 (160)

+ chiều rộng nhất: 11,7

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 8,8

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 2 lò phản ứng nước kiểu VM-4SG, tổng công suất, mW: 180

+ 2 thiết bị sản xuất hơi nước OK-700A, 2 thiết bị tuabin răng cưa GTZA-635

+ 2 tuabin hơi nước, tổng công suất, sức ngựa (kW): 60 000 (44 100)

+ 2 máy phát điện tuabin TG-3000, công suất, kW: 2x3000

+ 2 máy phát điện – diezel DG-460, công suất, kW: 2x460

+ 2 động cơ điện tốc độ tuần tra, công suất, sức ngựa: 2x225

2 trục; 2 chân vịt 5 cánh

Tốc độ, hải lý

+ trên mặt nước: 14

+ dưới nước: 24

Độ lặn sâu, mét

+ tiêu chuẩn: 320…400

+ giới hạn: 550…650

Thời gian hoạt động: 80…90 ngày

Thủy thủ đoàn (số sỹ quan): 135… 140 (không rõ)

[daibangden]

Trang bị vũ khí

Tên lửa chiến lược: thiết bị phóng cho tên lửa đạo đạo tàu ngầm R-29RM (SS-N-23 “Skiff”) thuộc tổ hợp D-9RM: 16

Tên lửa phòng không: thiết bị phóng cho tổ hợp tên lửa phòng không 9K310 “Igla-1”/9K38 “Igla” (SA-14 “Gremlin”/SA-16 “Gimlet”)

Trang bị tên lửa và ngư lôi – tên lửa

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 4 (mũi)

+ các ngư lôi 533mm SAET-60M, 53-65M, tên lửa chống tàu điều khiển RPK-6 “Vodopad” (SS-N-16 “Stallion”): 12

Mìn: có thể mang 24 mìn thay cho ngư lôi

Trang bị vô tuyến điện tử

Hệ thống điều khiển thông tin chiến đấu: “Omnibus-BDRM”

Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu chung: MRK-50 “Kaskad” (Snoop Tray)

Hệ thống thủy âm

+ “Zaliv-P”

+ “Zavesa-P” đài tìm phương vô tuyến)
(Brick Pulp/Group; Park Lamp D/F)

Các khí tài áp chế thủy âm: khí tài áp chế thủy âm 533mm (?)

Tổ hợp đạo hàng

+ “Shliuz”

+ Hệ thống đạo hàng vũ trụ GLONASS

+ đài Code Eye

+ Hệ thống dẫn đường quán tính

Tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến

+ “Molnia-N” (Pert Spring); hệ thống “Tsunami-BM”

+ các ăng ten phao tiêu lai “Paravan” hoặc “Lastochka”

+ các ăng ten cao tần và trung – cao tần

+ đài thông tin liên lạc âm thanh dưới nước

Đài ra đa định vị hội thoại: “Nikhorom-M”.

[daibangden]

Tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa đạn đạo Đề án 941 "Akula" (Lớp Typhoon)

Biến thể

+ 941 – Đề án cơ sở chế tạo hàng loạt tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo hạng nặng

+ 941-U – tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo nâng cấp dưới tổ hợp tên lửa tương lai (năm 2002).

Tổng số tàu đã đóng: 6 + 1.

Đầu những năm 1970, ở Mỹ đã bắt đầu thực hiện chương trình quy mô lớn “Trident”, nhằm chế tạo tên lửa nhiên liệu rắn mới với tầm bắn hơn 7000km, đồng thời tàu ngầm nguyên tử mang tên lửa đạn đạo kiểu mới, có khả năng mang 24 tên lửa loại này và tăng cường cấp độ ngụy trang. Theo hiệu quả chiến đấu của nó, hệ thống vũ khí mới của Mỹ phải vượt trội một cách đáng kể hệ thống tên lửa đạn đạo D-9R trên các tàu ngầm Đề án 667-BDR của Liên Xô, khi đó đang được sản xuất quy mô lớn. Lãnh đạo chính quyền Liên Xô đã yêu cầu từ ngành công nghiệp có “câu trả lời thích hợp” với sự thách thức của Mỹ.

Nhiệm vụ kỹ - chiến thuật của tàu ngầm nguyên tử tuần dương hạng nặng – Đề án 941 (số hiệu “Akula”) – được đưa ra vào tháng 12 năm 1972. Ngày 19 tháng 12 năm 1973, Chính phủ đã ra mệnh lệnh, bắt đầu các công việc về thiết kế và đóng tàu tên lửa mới. Đề án được thiết kế tại Phòng thiết kế Trung ương “Rubin” dưới sự lãnh đạo của công trình sư I.D.Spasski, dưới sự chỉ đạo gián tiếp của Tổng công trình sư S.N.Kovalev. Giám sát viên chính từ Hải quân là V.N.Levashov.

[daibangden]

Bản vẽ thiết kế tàu ngầm nguyên tử hạng nặng Đề án 941:

[daibangden]

Hình vẽ Đề án 941:

[daibangden]

Ưu điểm khai thác sử dụng không thể không thừa nhận đã được chứng minh trên tên lửa đạn đạo nhiên liệu rắn đầu tiên cho Hải quân R-31, đồng thời trên kinh nghiệm của Mỹ (mà trong giới quân sự cao cấp Liên Xô và giới chính trị thường có sự tôn trọng lớn) đã góp phần vào yêu cầu dứt khoát cho phía đặt hàng trang bị tàu ngầm nguyên tử tên lửa thế hệ thứ ba tên lửa nhiên liệu rắn. Sự tiếp nhận các tên lửa này cho phép rút ngắn một cách thực tế thời gian chuẩn bị trước phóng, khắc phục tiếng ồn khi nó vận hành, đơn giản hóa thành phần trang bị của tàu, bỏ đi hàng loạt các hệ thống – phân tích khí của khí quyển, thực hiện, làm đầy các khe hở bằng nước, tưới nước, rót chất ô xy hóa….

Thiết kế sơ bộ của tổ hợp tên lửa liên lục địa mới để trang bị cho các tàu ngầm được bắt đầu ở Phòng Thiết kế lắp ráp xe máy dưới sự chỉ đạo của Tổng công trình sư V.P.Makeev năm 1971. Các công việc quy mô lớn theo tổ hợp D-19 với tên lửa R-39 đã được triển khai vào tháng 9 năm 1975, thực tế là một cách đồng thời với sự bắt đầu các công việc trên tàu ngầm tên lửa đạn đạo mới. Khi chế tạo tổ hợp này, lần đầu tiên, đã tiếp nhận kinh nghiệm đồng nhất hóa các tên lửa cho tàu ngầm và tên lửa trên mặt đất: R-39 và tên lửa liên lục địa hạng nặng RT-23 (được thiết kế ở Phòng Thiết kế “Phương Nam) đã nhận động cơ giống nhau ở tầng thứ nhất.

Trình độ công nghệ Liên Xô những năm 1970 – 80 không cho phép chế tạo tên lửa đạn đạo liên lục địa nhiên liệu rắn uy lực lớn trong các kích thước gần với kích thước của tên lửa nhiên liệu lỏng trước đó. Sự phát triển kích thước và khối lượng vũ khí, đòng thời các tính chất kích thước nhỏ của trang thiết bị điện tử mới, được tăng lên theo so sánh với thế hệ trước 2,5… 4 lần, dẫn tới sự cần thiết tiếp nhận các giải pháp phi truyền thống. Kết quả là bản gốc đã được thiết kế với kiểu tàu ngầm 2 thân trong đã được bố trí song song – chưa từng có tiền lệ trên thế giới. Ngoài toàn bộ thân trong, sự “dẹt” trong bề mặt hình dạng thẳng của tàu đã được đề ra bằng các giới hạn theo vạch mớn nước ở khu vực xưởng đóng tàu Severodvinsk và các căn cứ sửa chữa của Hạm đội Phương Bắc, đồng thời những cân nhắc công nghệ (yêu cầu đảm bảo khả năng đóng đồng thời hai tàu trên một ụ).

[daibangden]

Sau đó phải thừa nhận rằng, Đề án được lựa chọn là phương pháp bất đắc dĩ, không phải là giải pháp tối ưu, dẫn đến sự tăng đột biến lượng choán nước của tàu (dẫn đến sự xuất hiện tên gọi mỉa mai của tàu Đề án 941 – “người chở nước”). Trong cùng thời gian đó, nó cho phép tăng cường khả năng sóng sót của tàu ngầm hạng nặng do kết quả của sự phân bố thiết bị năng lượng theo các khoang độc lập trong hai thân trong riêng biệt; tăng cường khả năng chống cháy – nổ (khi loại các hầm tên lửa từ thân trong), đồng thời sự bố trí khoang ngư lôi và trạm chỉ huy chính và sự các điện của các mô đun thân trong. Một số khả năng theo sự tiến hành hiện đại hóa và sửa chữa tàu đã được mở rộng.

Khi chế tạo tàu mới, đã được giao nhiệm vụ mở rộng khuc vực tiếp nhận chiến đấu của tàu dưới lớp băng vùng Cực cho đến các vĩ độ giới hạn bằng cách tính toán nâng cấp trang bị đạo hàng và thủy âm. Để khởi động tên lửa từ dưới “vỏ băng” vùng cực, tàu phải nổi lên lớp băng. Lớp băng dày 2…2,5 mét bị đục thủng bởi mui tàu.

Các thí nghiệm bay của tên lửa R-39 được tiến hành trên tàu ngầm điện – diezel thí nghiệm K-153 được trang bị lại vào năm 1976 theo Đề án 619 (trang bị 1 hầm phóng). Năm 1984, sau hàng loạt các thí nghiệm sâu, tổ hợp tên lửa D-19 với tên lửa R-39 được chính thức tiếp nhận vào lực lượng vũ trang.

Thiết kế của tàu ngầm Đề án 941 được thực hiện theo dạng: 2 thân trong riêng (đường kính mỗi thân 7,2 mét) được bố trí trong mặt phẳng ngang một cách song song với nhau. Ngoài ra, có 2 khoang dạng hình hộp kín – khoang ngư lôi và được bố trí giữa các thân chính trong bề mặt được kính modul điều khiển, trong đó, trạm trung tâm nằm trong và được bố trí sau chúng là khoang trang bị kỹ thuật vô tuyến. Các hầm tên lửa được bố trí giữa các thân trong trong phần sau của tàu. Cả hai thân và khoang hình hộp nối với nhau bằng đường nối di chuyển. Số lượng các khoang ngăn nước – 19.

[daibangden]

Tại phần cơ sở của mui tàu, dưới hàng rào ngăn cách các khí tài kéo mở được, bố trí 2 buồng cứu hộ nổ, có khả năng bố trí toàn bộ thủy thủ đoàn của tàu ngầm. Mui có sự gia cố để phá băng và nóc dạng hình tròn, làm đơn giản hóa việc nổi của tàu trong băng đá. Khoang của đài trung tâm và khu vực ngăn cách thân ngoài được bố trí ở phía mạn tàu. Thân trong, trạm trung tâm và khoang ngư lôi được chế tạo từ hợp kim tintan, còn thân ngoài – từ thép (trên bề mặt của thân có sự che phủ bằng cao su thủy âm đặc biệt, tăng khả năng ngụy trang của tàu). Tàu có cánh đuôi phát triển (cao). Các bánh lái ngang phía trước được bố trí ở bộ phận mũi thân và được thiết kế thu vào.

Đối với thủy thủ đoàn (gồm bộ phận lớn các sỹ quan và chuẩn úy Hải quân), các điều kiện tăng cường sự thuận tiện đã được chế tạo. Thành phần sỹ quan được bố trí tương đối rộng trong các buồng 2 hoặc 4 người với chậu rửa mặt, vô tuyến và hệ thống điều hòa không khí, còn các thủy thủ và hạ sỹ quan – trong các buồng kích thước nhỏ. Tàu có phòng tập thể thao, bể bơi, phòng tắm nắng, tắm hơi, phòng khách để nghỉ ngơi….

Thiết bị năng lượng thế hệ thứ ba có công suất thường 100 000 sức ngựa được thiết kế theo nguyên tắc khối bố cục với sự bố trí modun độc lập (được đồng nhất hóa dành cho toàn bộ các tàu ngầm thế hệ thứ 3) trong hai khoang. Sự tiếp nhận giải pháp bố cục cho phép giảm các kích thước của thiết bị năng lượng hạt nhân, khi đó tăng cường công suất và nâng cáo các tham số khai thác sử dụng khác. Thiết bị gồm có 2 lò phản ứng nước – nước trên lò phản ứng nơtron nhiệt OK-650 (công suất mỗi lò 190mW) và 2 tuabin hơi nước. Bố cục khối của toàn bộ tổ hợp và trang bị được ghép bộ (liên hợp), ngoài các ưu điểm công nghệ cho phép tiếp nhận hiệu quả hơn các phương pháp cách ly rung, giảm tiếng ồn của tàu. Thiết bị năng lượng hạt nhân được trang bị hệ thống làm mát không cần ắc quy (BBR) mà lúc mất nguồn điện trong khi hoạt động sẽ tự động bật lên.

Theo so sánh với các tàu ngầm nguyên tử trước, hệ thống điều khiển và bảo vệ lò phản ứng đã được thay đổi một cách thực tế. Việc áp dụng khí tài xung đọng cho phép kiểm tra tình trạng của tàu trong bất kỳ cấp độ công suất nào, trong đó có cả tình trạng dưới lớp băng. Các bộ phận bù trừ được lắp máy “tự hành” – khi nguồn điện bị cắt đảm bảo khởi động mạng lưới điện thấp hơn. Khi đó, sự “tiêu âm” hoàn toàn của lò phản ứng được thực hiện thậm chí khi tàu bị lật ngược.

[daibangden]

Hai bánh lái chân vịt 7 cánh tiếng ồn thấp được lắp cố định trong mũ hình tròn. Trong vai trò các khí tài chuyển động dự bị có 2 động cơ điện một chiều công suất mỗi động cơ 190kW, được kết nối với trục chính qua các khớp nối.

Trên thành tàu lắp 4 máy phát điện tuabin công suất mỗi máy 3200kW và 2 máy phát điện – diezel DG-750. Để cơ động trong các điều kiện khó khăn, tàu được trang bị khí tài chân vịt trong dạng hai cột bản lề với các chân vịt phụ (trong các bộ phận mũi và mạn tàu). Các chân vịt của bánh lái phụ được cung cấp điện hoạt động từ các động cơ điện công suất 750kW.

Khi chế tạo tàu ngầm Đề án 941, sự quan tâm lớn hướng vào việc giảm bị phát hiện bằng khí tài thủy âm. Đặc biệt, tàu đã nhận được hệ thống giảm chấn khí nén cao su hai tầng, áp dụng bố cục khối các máy móc và trang bị, đồng thời sự che phủ cách âm và chống thủy âm định vị hiệu quả hơn. Kết quả theo sự che phủ thủy âm, tàu tên lửa mới mặc dù với các kích thước khổng lồ, vẫn vượt trội toàn bộ các tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo trước đó và có thể tương đương với tàu ngầm nguyên tử tên lửa đạn đạo đồng dạng lớp “Ohaio” của Mỹ.