Tàu ngầm - Chiến hạm của Liên Xô và Nga (phần 2)

[daibangden]

Tàu ngầm cũng đồng thời được trang bị:

+ hệ thống điều khiển thông tin chiến đấu “Akkord”

+ tổ hợp các khí tài thủy âm tự động hóa “Okean”

+ tổ hợp các khí tài đạo hàng tự trị tự động hóa “Sozh”

+ hệ thống điều khiển vũ khí tự động “Sargan”

+ hệ thống tự động kiểm tra phóng xạ “Alfa”

+ tổ hợp tự động hóa các khí tài liên lạc vô tuyến “Molnia”

+ tổ hợp quang học – vô tuyến TV-1

+ đài ra đa định vị “Bukhta”

+ ống nhòm tiềm vọng tổng hợp “Signal”

+ hệ thống thời gian thống nhất “Platan”

+ hệ thống thông tin liên lạc trong tàu “Ellipsoid”

Các khoang vệ sinh, y tế và cho người ở được bố trí ở boong giữa của khoang số 3, khoang bếp và khoang lương thực ở boong dưới của cùng khoang. Buồng sỹ quan cho phép tiếp nhận đồng thời tiếp nhận lương thực cho 12 người trong thủy thủ đoàn.

Vũ khí ngư lôi gồm có 6 thiết bị ngư lôi thủy lực 533mm, bố trí ở bộ phận mũi thân, với các khí tài nạp đạn thủy lực. Cơ số đạn gồm 18 ngư lôi, thay thế cho chúng có thể tiếp nhận mìn (thủy lôi).

[daibangden]

Các tàu ngầm mới, nhận tên gọi từ các thủy thủ là “Thiết bị tự động”, còn đối với “kẻ thù tiềm tang” nhận tên gọi mã số “lớp Alfa”, nhanh chóng trở nên phổ biến ở Hạm đội. Ấn tượng mạnh được tạo thành không chỉ là những thông số cao kỷ lục của tàu ngầm mà còn là hình dáng hiện đại của tàu ngầm.

Có tốc độ lớn, so sánh với tốc độ của các ngư lôi chống ngầm và tổng hợp của các “đối thủ tiềm tàng”, tàu ngầm nguyên tử Đề án 705-K, nhờ sự đặc biệt của thiết bị năng lượng (không yêu cầu sự chuyển tiếp đặc biệt khi tăng cường các tham số của thiết bị năng lượng chính khi tăng tốc độ, cũng như trên các tàu với các lò phản ứng nước – nước), có thể phát triển tốc độ hoàn toàn trong thời gian tính bằng phút, gần như là các tính năng lấy đà của “máy bay”. Tốc độ lớn cho phép ghé vào phạm vi “bóng tôi” của bất kỳ tàu nổi hay tàu ngầm nào, thậm chí nếu (trong trường hợp) “Alfa” bị phát hiện một cách sơ bộ bởi các khí tài thủy âm của địch.

Theo sự hồi tưởng của Chuẩn đô đốc A.S.Bogatưrev, đã từng là chỉ huy “K-123”, tàu có thể triển khai trên thực tế ở “khoảng bãi nhỏ” – đặc biệt quan trọng khi giám sát chủ động “kẻ địch” của các tàu với nhau. “Alfa” không cho phép các tàu khác tiếp cận vào góc vòng mạn của mình (trong đó có khu vực “bóng râm” thủy âm), đặc biệt thuận lợi đối với việc theo dõi sự giám sát ngầm và thực hiện cuộc tấn công ngư lôi một cách bất ngờ.

Các tính năng tốc độ và cơ động cao của tàu ngầm nguyên tử Đề án 705 cho phép xử lý khả năng cơ động trốn tránh hiệu quả khỏi các ngư lôi bắn ra từ phía tàu địch từ cuộc phản kích sau đó. Chi tiết, tàu ngầm có thể thực hiện cơ động trên tốc độ cao ở góc 180 độ và sau 42 giây di chuyển theo hướng ngược lại. Theo lời của các chỉ huy tàu ngầm nguyên tử Đề án 705 A.Y.Abbasov và A.F.Zagryadsky, sự cơ động này cho phép ở tổ hợp tốc độ tính tiến đến tốc độ hoàn toàn và thực hiện đồng thời sự di chuyển với sự thay đổi độ lặn sâu bắt buộc sự tự động hóa sau nó trong chế độ tìm phương tiếng ồn của địch bị mất mục tiêu, còn tàu ngầm nguyên tử Liên Xô “theo tốc độ máy bay” tiếp cận tới “phần đuôi” của chúng.

Các hình dáng thân tày ngầm đảm bảo sự phản xạ tối thiểu các tín hiệu thủy âm, rằng rất khó tấn công “Alfa” đối với tàu địch, sử dụng đài thủy âm trong chế độ chủ động. Độ lặn sâu lớn gây khó khăn cho việc sử dụng các khí tài chống ngầm thường tấn công tàu ngầm nguyên tử “Alfa”.

[daibangden]

Các biến thể

Sau khi khác thác sử dụng không thành công tàu ngầm đầu tiên trong Đề án 705 “K-64”, trong Đề án đã có một số sự hoàn thiện. Chi tiết, thay cho thiết bị sản xuất hơi nước OK-550, trong Đề án “hiệu chỉnh” 705-K (số hiệu “Lira”) đã tiếp nhận thiết bị sản xuất hơi nước BM-40A. Thiết bị này có độ tin cậy cao hơn. Theo Đề án thay đổi, tàu ngầm đã được đóng loạt: 3 ở Severodvinsk và 3 ở Leningrad đến năm 1981.

Chương trình đóng tàu

Việc đóng tàu ngầm thí nghiệm Đề án 705 (“K-64”) với thiết bị năng lượng nguyên tử OK-550 – phải trở thành nguyên mẫu để đóng loạt tàu ngầm nguyên tử chống ngầm, được bắt đầu ở nhà triền xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad ngày 2 tháng 6 năm 1968. Ngày 22 tháng 4 năm 1969, tàu được hạ thủy. Cuối năm 1971, tàu được đưa tới căn cứ ở Zapadnaia Litsa và 31 tháng 12 năm 1971 đã gia nhập biên chế Hạm đội Phương Bắc, trong biên chế phân hạm đội số 1, sư đoàn tàu ngầm số 3.

Tuy nhiên, tàu ngầm đã được khai thác sử dụng không thành công. Trong giai đoạn neo đậu thí nghiệm đã bị hỏng một trong số các bản lề của đường bao lò phản ứng. Trong giai đoạn bắt đầu khai thác sử dụng đã hỏng bản lề thứ 2. Đã xuất hiện sự nứt thân titan hàn. Mặc dù vậy, năm 1972, nhiệm vụ số 1 đã được đưa ra. Khi chuẩn bị ra biển để xử lý nhiệm vụ thường kỳ số 2 đã bắt đầu quá trình động cức vật mang nhiệt của đường bao thứ nhất. Tất cả các phương pháp theo sự ngăn ngừa tai nạn đã không có kết quả. Kết quả là vật tải nhiệt bị đông cứng và lò phản ứng bị tắt. Ngày 19 tháng 8 năm 1974, “K-64” bị loại khỏi biên chế chiến đấu và sau đó quay trở lại bệ đỡ để sử dụng cho các mục đích huấn luyện và thí nghiệm.

Trước đó, năm 1972 đã có quyết định về việc dừng các công việc tiếp theo về tàu ngầm, đã được khởi công trong thời gia đó đến khi làm rõ và khắc phục các nguyên nhân bị hỏng của đường bao thứ nhất trên lò phản ứng. Việc khai thác sử dụng tàu đầu tiên không thành công đã kéo dài thời gian hoạt động của chương trình. Tuy nhiên, không dẫn tới việc dừng chương trình. Ở Severodvinsk và Leningrad đã bắt đầu các công việc đóng loạt 6 tàu theo Đề án 705-K (“Lira”).

Tàu đầu tiên theo Đề án 705-K “K-123” được khởi công ở xưởng tại Severodvinsk năm 1967. Tháng 12 năm 1977, sau khi hoàn thành các thí nghiệm xưởng và cấp Nhà nước, tàu ngầm “K-123” đã bắt đầu xử lý các nhiệm vụ định kỳ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu trong biên chế các lực lược thường trực của Hạm đội Phương Bắc. Năm 1984, vì nắm bắt thành công tàu ngầm mới một cách nguyên tắc, chỉ huy tàu – thuyền trưởng số 2 A.Ch.Abbasov – được tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô, còn A.S.Puskin (chỉ huy tàu “K-64”) được tặng Huân chương Lenin.

Tàu ngầm thứ hai thuộc Đề án 705-K được đóng từ năm 1968 đến 1978; tàu thứ 3 – từ năm 1969 đến 1978; tàu thứ 4 – từ 1972 đến 1979; tàu thứ 5 – từ 1972 đến 1981 và tàu thứ 6 – từ năm 1975 đến 1981. Tàu cuối cùng – thứ 7 trong loạt (nếu tính cả tàu thí nghiệm đầu tiên – là thứ 8 ) đã bị tháo dỡ trên sân đóng tàu.

[daibangden]

1 – Các bàn điều khiển di chuyển và hệ thống chung của tàu



2 – Các bàn điều  của chỉ huy, vũ khí và thông tin



3 – Các bàn điều khiển thông tin liên lạc vô tuyến và trinh sát vô tuyến



4 – Bàn điều khiển hoa tiêu

[daibangden]

Tình hình đến năm 2005

Tàu đầu tiên trong Đề án 705-K gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc 17 tháng 2 năm 1978. Các tàu còn lại gia nhập biên chế từ 1978 đến năm 1981 đồng thời vào Hạm đội Phương Bắc. Đến tháng 7 năm 1977, các tàu ngầm lớp làu được phân loại thành phân lớp tàu ngầm tuần dương.

Trong quá trình khai thác sử dụng, các tàu ngầm Đề án 705 đã xuất hiện những nhược điểm thực tế, ngăn cản việc sử dụng chúng có hiệu quả. Chi tiết, xuất hiện những khó khăn nghiêm trọng với sự đảm bảo của căn cứ (do sự cần thiết duy trì thường xuyên đường bao thứ nhất của lò phản ứng trong tình trạng nóng). Cần thiết thực hiện những thao tác thường xuyên đặc biệt theo ngăn ngừa sự oxi hóa hợp kim – vật tải nhiệt, kiểm tra thường xuyên vì tình trạng của nó và tái tạo theo chu kỳ (khử oxit). Nhiều câu hỏi về khai thác sử dụng đã được đặt ra và không được giải quyết. Chi tiết, trên thực tế, không thực hiện thành công ý kiến thành lập 2 thủy thủ đoàn tàu ngầm nguyên tử “trên biển” và “trên bờ”, đảm bảo sự khai thác sử dụng và bảo dưỡng tàu ngầm nguyên tử khi nằm ở căn cứ. Kết quả là số phận của “Alfa”, mặc dù trên chúng có những ưu điểm tổng hợp. Cuộc cải tổ “lừng danh” đã mang lại “hoàng hôn” cho tàu ngầm mà kết quả của nó là việc mất nguồn tài chính dành cho các lực lượng vũ trang.

“K-123” đi vào lịch sử như một trong những tàu ngầm được đại tu kéo dài nhất trong lịch sử - 9 năm: từ tháng 10 năm 1983 đến tháng 8 năm 1992. Tháng 7 năm 1997, tàu bị loại khỏi biên chế Hải quân. Các tàu trong lớp “Alfa” còn lại bị loại khỏi biên chế sớm hơn rất nhiều – năm 1990.

Điểm đáng chú ý là trong 20 năm khai thác sử dụng, trên các tàu thuộc Đề án này, trong các vụ tia nạn, không có bất kỳ người nào hy sinh.

[daibangden]

Tóm tắt lịch sử phục vụ

+ K-64 (số hiệu xưởng 900); 16 tháng 10 năm 1962 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân; 2 tháng 6 năm 1968 khởi công ở sân đóng tàu xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad; hạ thủy 22 tháng 4 năm 1969; gia nhập biên chế 31 tháng 12 năm 1971 và tiếp nhận vào biên chế Hải quân trong vai trò khai thác sử dụng thí nghiệm; từ 11 tháng 2 năm 1966 gia nhập biên chế căn cứ Hải quân Leningrad; 15 tháng 10 năm 1970 ghi tên vào biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; năm 1972, kết quả của tai nạn trong lò phản ứng và sự đông cứng vật tải nhiệt, việc khai thác sử dụng tàu ngầm bị dừng lại; 19 tháng 8 năm 1974 bị loại khỏi biên chế chiến đấu và quay trở lại giá để sử dụng trong các mục đích huấn luyện và thí nghiệm, khoang lò phản ứng bị cắt; 9 tháng 2 năm 1978 bị loại khỏi biên chế Hải quân và ban giao cho cơ sở khác để tháo dỡ; 31 tháng 12 năm 1978, thủy thủ đoàn bị giải tán.

+ K-123 (số hiệu xưởng 105); từ 3 tháng 6 năm 1992 là B-123; 16 tháng 10 năm 1962 ghi tên vào danh sách tàu Hải quân; 29 tháng 12 năm 1967 được khởi công ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinskl hạ thủy 4 tháng 4 năm 1976; gia nhập biên chế 12 tháng 12 năm 1977 và 17 tháng 2 năm 1978 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; đến 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 3 tháng 6 năm 1992 trở thành phân lớp tàu ngầm nguyên tử loại lớn; 8 tháng 4 năm 1982 đã xảy ra tại nạn với sự cố vật tải nhiệt của đường bao thứ nhất trong khoang và lây lan phóng xạ; từ 6 tháng 10 năm 1983 đến 27 tháng 8 năm 1992 đã trải qua đại tu ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc với sự thay thế khoang lò phản ứng; 31 tháng 7 năm 1996 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

[daibangden]

+ K-316 (số hiệu xưởng 905, sau đó là 01675); 3 tháng 11 năm 1966 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân; 26 tháng 4 năm 1969 khởi công ở sân đóng tàu xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad; hạ thủy 25 tháng 7 năm 1974; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1978 và 23 tháng 11 năm 1978 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; đến 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và đưa đến cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-373 (số hiệu xưởng 910, sau đó là 01680); 27 tháng 5 năm 1971 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân; 26 tháng 6 năm 1972, khởi công ở sân đóng tàu xưởng Tư lệnh Hải quân tại Leningrad; hạ thủy 19 tháng 4 năm 1978; gia nhập biên chế 29 tháng 12 năm 1979 và 12 tháng 1 năm 1980 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; đến 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 8 tháng 12 năm 1989 được đưa vào xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc để đại tu; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và đưa đến cơ sở khác để tháo dỡ.

[daibangden]

+ K-432 (số hiệu xưởng 106); 12 tháng 1 năm 1968 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân và 12 tháng 11 năm 1968 khởi công ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk; hạ thủy 3 tháng 11 năm 1977; gia nhập biên chế 31 tháng 12 năm 1978 và 12 tháng 3 năm 1979 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; đến 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 6 đến 12 tháng 6 năm 1980 đã hoàn thành việc bơi dưới lớp băng ở biển Barents với mục đích tiến hành các công việc thủy văn và địa vật lý, đòng thời các thí nghiệm theo chương trình “Aldan-MSP”; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và bàn giao cho cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-463 (số hiệu xưởng 915, sau đó là 01685); 29 thnags 8 năm 1974 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân và 26 tháng 6 năm 1975 khởi công ở sân đóng tàu Tư lệnh Hải quân tại Leningrad; hạ thủy 31 tháng 3 năm 1981; gia nhập biên chế 30 tháng 12 năm 1981 và 9 tháng 2 năm 1982 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; đến 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và đưa đến cơ sở khác để tháo dỡ.

+ K-493 (số hiệu xưởng 107); 21 tháng 2 năm 1972 khởi công ở xí nghiệp lắp ráp xe máy phương Bắc tại Severodvinsk; 3 tháng 12 năm 1973 ghi tên vào danh sách các tàu Hải quân; hạ thủy 21 tháng 9 năm 1980; gia nhập biên chế 30 tháng 9 năm 1981; 23 tháng 11 năm 1981 gia nhập biên chế Hạm đội Cờ đỏ Phương Bắc; 25 tháng 7 năm 1977 trở thành phân lớp tàu ngầm tuần dương; 19 tháng 4 năm 1990 bị loại khỏi biên chế Hải quân và đưa đến cơ sở khác để tháo dỡ.

+ Thân tàu thứ 8 (số hiệu xưởng 930); khởi công ở sân đóng tàu Tư lệnh Hải quân tại Leningrad; việc đóng tàu nhanh chóng bị dừng lại và tháo dỡ lấy kim loại.

[daibangden]

Các thông số kỹ - chiến thuật chính

Lượng choán nước, tấn

+ nổi: 2310

+ ngầm: 3120

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất (theo vạch mớn nước thiết kế): 81,4 (-)

+ chiều rộng nhất (theo các bộ phận cân bằng): 10 (13,5)

+ lượng mớn nước theo vạch mớn nước thiết kế: 7,6

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

+ 1 lò phản ứng nguyên tử trên vật tải nhiệt lỏng, công suất, mW: 150

+ 1 thiết bị sản xuất hơi nước BM-40A

+ 1 thiết bị tuabin hơi nước OK-7K, 1 thiết bị tuabin răng cưa chính, công suất, sức ngựa (kW): 40 000 (29 400)

+ 2 máy phát điện tuabin, công suất, kW: 2x1500

+ 1 máy phát điện diesel, công suất, kW: 500

+ 2 động cơ điện chính dự bị, công suất, kW: 2x100

1 trục; 1 bánh lái chân vịt 5 cánh; 2 động cơ chân vịt bổ sung (dự bị)

Tốc độ, hải lý

+ nổi: 14

+ ngầm: 41

Độ lặn sâu, mét

+ làm việc hiệu quả: 400

+ giới hạn: 600

Thời gian hoạt động: 50 ngày

Thủy thủ đoàn (sỹ quan): 32 (31).

[daibangden]

Trang bị vũ khí

+ thiết bị ngư lôi 533mm: 6 (mũi)

+ các ngư lôi 533mm: 18

Mìn: có thể mang mìn thay cho bộ phận ngư lôi: 36

Trang bị vô tuyến điện

Hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu: “Akkord”

Đài ra đa định vị phát hiện mục tiêu tổng hợp: “Chibis” (Snoop Tray)

Đài thủy âm

+ GAK “Okean” (Shark Teeth; Mouse Roar)

+ ShPS “Enisei”

+ GAS “Zhgut”, “Rosa”, “Luch”, “Vint”, “Tissa”

Các khí tài tác chiến điện tử: (Brick Group; Park Lamp D/F)

Các khí tài áp chế thủy âm: thay cho bộ phận ngư lôi

Tổ hợp đạo hàng

+ “Sozh”

+ Code Eye

+ INS

Tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến

+ “Molnia” (Pert Spring)

+ ăng ten lai

+ các ăng ten cao tần và siêu cao tần

+ đài thông tin liên lạc âm thanh ngầm

Đài ra đa định vị hội thoại nói: -