Tàu ngầm - Chiến hạm của Liên Xô và Nga (phần 2)

[daibangden]

Đề án giả định một trong số các phương án sau của tàu tuần dương tên lửa đề án 1165. Vũ khí chính: tổ hợp tên lửa chống tàu "Bazalt", tổ hợp tên lửa phòng không "Kvant" và "Osa-M", pháo 130mm

Đề án giả định của thêm một trong số các phương án sau của tàu tuần dương tên lửa đề án 1165. Trên tàu lắp tổ hợp tên lửa phòng không "Fort"

Đề án giả định tiếp theo cả tàu tuần dương tên lửa đề án 1165. Trên tàu này tăng cường số lượng tên lửa chống tàu có cánh "Bazalt" và lắp pháo nòng đôi 130mm

Đề án giả định của một trong số các phương án cuối cùng của tàu tuần dương tên lửa đề 1165 trang bị 40 tên lửa chống tàu "Granit"

[daibangden]

Theo mức độ sự xuất hiện vũ khí mới, tàu đề án 1165 được thay đổi thường xuyên, trong đó, có hướng tăng lượng choán nước.. Ban đầu được thiết kế với tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh “Malakhit” và tổ hợp tên lửa phòng không “Korshun”, sau đó với tổ hợp “Bazalt” và “Kvant”, sau đó – “Granit” và “Fort”. Trang bị pháo và vô tuyến điện cũng đồng thời được thay đổi từ phương án này tới phương án khác. Trong đề án cuối cùng đã quyết định giữ lại tổ hợp “Granit” của thiết kế bởi Phòng thiết kế lắp ráp xe máy, như phương án hiện đại nhất ở thời điểm đó (cần thiết nhất là phòng thủ khỏi cụm tàu sân bay của đối phương). Sự thật, tổ hợp này được thiết kế ban đầu cho tàu ngầm đề án 949 và các tên lửa có nó khởi động theo dạng “ướt”, nhưng do không đủ thời gian, các thiết bị phóng đã không được sửa chữa. Vì thế, ngay sau khi trên các tàu ngầm trước khi phóng tên lửa đã xảy ra sự tràn nước ngoài thành vào thiết bị phóng, và việc thí nghiệm đã không thành công.

Các thiết kế cuối cùng theo đề án 1165 được thực hiện với 32-48 tên lửa chống tàu “Granit” và 32-64 tên lửa phòng không tổ hợp S-300F. Tàu tuần dương tên lửa nhận được vũ khí với pháo 130mm (trong thời điểm đón được thiết kế 1 nòng và thiết bị pháo kép 130mm). Tàu chỉ có vũ khí tấn công và phòng không, còn tên lửa chống ngầm hoặc ngư lôi chỉ được dự kiến trên các giai đoạn thiết kế trước đó. Đối với sự phòng thủ chống ngầm, dự kiến dự dụng 2 thiết bị phóng bom phản lực.

Thời gian trôi qua, nhưng không có những mục địch dự định cuối cùng chế tạo tàu nguyên tử nổi đã dẫn tới việc, rằng tàu chống ngầm đề án 1144 đã trở thành phân lớp tàu tuần dương, được tiếp nhận tổ hợp tên lửa chống tàu “Malakhit”, sau đó là “Bazalt” và cuối cùng – “Granit”. Ngoài ra, sự xuất hienj trên tàu các tổ hợp chống ngầm kết quả của bất kỳ nguyên nhân kỹ - chiến thuật nào, đơn giản việc thiết kế phức tạp nhất từ thực tế trước đó đơn giản: tàu tuần dương thì vũ khí tên lửa trên tàu phải là lớp “chiến dịch”, còn bởi vì nó phải là mới nhất – thì “Granit” là phương án tốt nhất.

Như vậy, khi đó đã xuất hiện những nghi ngờ về giá trị của tàu tuần dương nguyên tử đề án 1165 và nó theo lý do này đã chìm vào lãng quên. Trong đó, việc thiết kế trong nhiều năm đã “ăn” nhiều tài chính, rằng để muốn bằng cách nào đấy loại trừ số tiền tiêu phí đã có quyết định tương ứng “kết hợp” 2 đề án (1165 và 1144) thành 1, được phê chuẩn vào tháng 8 năm 1971. Như vậy các bế tắc về kỹ thuật đã có “kết thúc đẹp”.

[daibangden]

Các thông số kỹ - chiến thuật chính

Lượng choán nước, tấn

+ tiêu chuẩn: 15 000…20 000

Các kích thước chính, mét

+ chiều dài nhất: 170…200

+ chiều rộng nhất: 17…20

+ lượng mớn nước: 8…9

Thiết bị năng lượng chính: nguyên tử

2 trục; 2 bánh lái chân vịt

Tốc độ, hải lý

+ lớn nhất: ~ 30

+ tuần tra: ~ 18

Thời gian hoạt động: 30...40 ngày

Thủy thủ đoàn: 500…600

[daibangden]

Vũ khí

Tên lửa tấn công

+ thiết bị phóng tổ hợp tên lửa chống tàu có cánh/tên lửa: 24…48

Tên lửa phòng không

+ thiết bị phóng tổ hợp tên lửa phòng không/tên lửa: 32…64

Pháo

+ thiết bị pháo 76,2/130mm: 1…2

+ tổ hợp pháo phòng không 30mm AK-630: 6…8

Ngư lôi

+ thiết bị ngư lôi 533mm (trên các phiên bản trước): 2x5

Chống ngầm

+ RBU-6000 “Smerch-2”: 2x12

Hàng không

+ các trực thăng Ka-25/27: 1…2

Trang bị vô tuyến điện

+ Không có hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu, đài thủy âm, khí tài thông tin liên lạc và đài ra đa định vị hội thoại nói

+ các loại ra đa định vị khác và khí tài đối kháng điện tử theo các phương án khác nhau

[daibangden]

Các tàu tên lửa lớp “Slava” đề án 1164 “Atlant”

Tổng số tàu đã đóng: 3+1

Các biến thể

+ 1164 – đề án cơ sở của tàu tuần dương tên lửa (1982)

+ 11641 – đề án hiện đại hóa, bắt đầu từ tàu thứ 5 (không được đóng).

Nhiệm vụ cơ bản của các tàu đề án 1134-A và 1134-B được đóng cho Hải quân Liên Xô và cuối những năm 1970, là đảm bảo phòng không và chống ngầm trong cụm các tàu chiến đấu, đồng thời tìm kiếm (sục sạo), giám sát và tiêu diệt các tàu ngầm địch trong các khu vực biển xa và đại dương. Đúng là, nhiệm vụ giám giám trong trực chiến sự triển khai trên đại dương các tàu ngầm tuần dương chiến lược mang tên lửa của kẻ địch tiềm tàng. Theo nguyên nhân này, ở nước ngoài thường gọi là tàu tuần dương.

Trong khi đó, tới giai đoạn này, nhiệm vụ chống cụm tàu tấn công của địch đã được đặt ra trước Hải quân Liên Xô. Giải pháp này chỉ bằng một tàu ngầm tấn công là không thực hiện được – đối với việc này yêu cầu cụm các lực lượng và khí tài khác nhau cấp chiến dịch. Đồng thời yêu cầu tăng cường các khả năng tiến công của các cụm tàu này và tăng cường sức mạnh chiến đấu của chúng từ các cuộc tấn công đáp trả - việc này được đề ra như sự hoàn thiện cơ học vũ khí và kỹ thuật, như sự tiếp tục tụt hậu nghiêm trọng của Hải quân Liên Xô so với NATO trong sự phát triển không quân trên tàu. Trong thông tin liên quan, Ủy ban trong Hội đồng bộ trưởng Liên Xô theo các câu hỏi công nghiệp quốc phòng đã ra quyết định số 87 (20 tháng 4 năm 1972) về việc bát đầu thiết kế nhiệm vụ kỹ chiến thuật cho tàu mới, còn giữa những năm 1970, đã bắt đầu thiết kế tàu tuần dương tên lửa mới đề án 1164 dưới số hiệu “Atlant”. Tổng công trình sư ban đầu là A.K.Perikov, sau đó – V.I.Mutikhin; giám sát viên chính của Hải quân là Thuyền trưởng cấp 2 A.N.Blinov. Vấn đề (mệnh lệnh) đặt ra là nhiệm vụ tiến công truyền thống, tàu được giao nhiệm vụ đảm bảo sự phòng không tập thể hoặc khu vực bởi vì sự tiếp nhận chiến đấu của tàu dự kiến trong thành phần cụm tàu cấp chiến dịch.

Theo bộ phận lăng lượng và đóng tàu, do cơ sở đề án được lấy giải pháp kỹ thuật của tàu chống ngầm lớn đề án 1134-B với một số sự thiết kể lại. Ví dụ, thiết bị tuabin khí chính trên mỗi trục được chọn là đường bao cách nhiệt (TUK), hơi nước từ đó tới các tua bin hơi nước bổ sung, tăng tính kinh tế của toàn bộ thiết bị trên tốc độ 18 hải lý gần 12%. Sự phức tạp cảu thiết bị tuabin khí trên tàu, rõ ràng đạt tới giới hạn. Lo ngại sự tin cậy của nó, giám sát viên chính đã không đồng ý – chống lại đường bao cách nhiệt, dự định dừng lắp trên sơ đồ thiết bị đề án 1134-B. Tuy nhiên, những người ủng hộ đã chống lại vì tính kinh tế của thiết bị “bất cứ giá nào” đã chiến thắng trong lần này. Theo yêu cầu của giám sát viên chính đối với nhiều thiết kế thân tàu, độ dày tối thiểu của các tấm theo là 8mm, cao hơn yêu cầu tính toán hoặc tiêu chuẩn. Việc này được làm với mục tiêu tăng cường độ bền thân tàu. Vũ khí và thiết bị năng lượng mới dẫn tới việc tăng lượng choán nước hoàn toàn lên 28% so với đề án 1134-B.

[daibangden]

Bản vẽ thiết kế và hình vẽ tàu tuần dương đề án 1164

Các tàu mang tên "Slava" của Hải quân đế quốc Nga và Liên Xô

[daibangden]

Đề án sơ bộ của tàu tuần dương tên lửa đề án 1164 được phê duyệt ngày 13 tháng 4 năm 1973, còn đề án kỹ thuật được hoàn tất ngày 21 tháng 8 năm 1974. Đáng chú ý rằng trong đề án sơ bộ, trên mũi của tàu tuần dương có 2 thiết bị pháo 100mm AK-100 (theo sơ đồ dạng tuyến – bậc thang), nhưng trong đề án kỹ thuật, chúng được thay bằng một thiết bị pháo 2 nòng 130mm AK-130.

Vũ khis chính của tàu tuần dương là tổ hợp vũ khí tên lửa (chống tàu) tiến công P-500 “Bazalt” với hệ thống điều khiển “Argon-1164”. 16 tên lửa chống tàu (theo phân loại của phương Tây – SS-N-12 “Sandbox”), được bố trí trong 8 thiết bị phóng cố định theo cắp trên boong trên ở bên trái và phải thượng tầng chính (liên quan với nó, đài chỉ huy của tàu được nâng lên cao rất mạnh để tạo khả năng quan sát tốt). Sự bố trí tên lửa chống tàu và hệ thống điều khiển (trạm ăng ten “Argon” được bố trí ở phía mũi cột buồm) cho phép thực hiên bắn loạt toàn bộ các tên lửa. Việc cung cấp sự chỉ thị mục tiêu bắn trên cự ly xa đáng kể (trên 500km) được đảm bảo bằng tổ hợp thu tín hiệu thông tin vệ tinh “Korvet-5”, đồng thời tổ hợp thu thông tin từ máy bay trinh sát Tu-95RTs, cũng như từ trực thăng trinh sát và chỉ thị mục tiêu riêng của tàu. Để làm việc này, ngoài trừ việc xây dựng hang ga, còn có bãi cất – hạ cánh và các khí tài và hệ thống cơ sở cần thiết khác.

Khí tài tên lửa phòng không của tàu đề án 1164 được giới thiệu là 2 tổ hợp tên lửa phòng không khác nhau: phòng thủ tập thể (khu vực) – tổ hợp đa kênh “Fort” (tầm xa 5…7km) và tự vệ - “Osa-M” (10km). Các thiết bị phóng đứng – tên lửa phòng không 7 mét 5V55RM thuộc tổ hợp ”Fort”, được giới thiệu là các mặt trống đứng quay hoạt động theo nguyên tắc “rulo”, được bố trí dưới boong trên quay trục đứng để thực hiện việc khởi động (bắn) lần lượt các tên lửa phòng không dưới hầm phóng. Trên tàu tuần dương có lắp 8 thiết bị phóng này – giữa ống khói và hang ga. Để điều khiển tên lửa phòng không trong khi bay, trong thành phần của tổ hợp gồm có đài ra đa định vị dẫn bắn đa kênh với ăng ten hình cầu dạng “lưới mảng pha”, cho phép theo dõi các mục tiêu trên không và dẫn bắn các tên lửa tới chúng trong phạm vi không gian 90x90 độ. Hai tổ hợp tên lửa phòng không tự vệ “Osa-M” được lắp theo thành: mỗi tổ hợp có hai dầm dẫn bắn tới thiết bị phóng trên hai mặt phẳng, hầm đạn với 20 tên lửa và hệ thống điều khiển và phát hiện mục tiêu riêng.

[daibangden]

Khí tài hỏa lực phòng không của tàu được bố sung (trong đó có thể bắn mục tiêu trên biển và trên bờ) bằng thiết bị pháo tự động AK-130mm hai nòng 130mm với hệ thống điều khiển ra đa định vị “Lev” (cơ số đạn 600 viên) và 3 khối pháo tự động 6 nòng AK-630M với thiết bị điều khiển “Vưmpel” – theo hai thiết bị tự động và 1 hệ thống điều khiển trong mỗi khối (tổng cơ số đạn 48 000 viên). Việc chiếu sáng tình trạng trên không chung, đồng thời cung cấp sự chỉ thị mục tiêu cho vũ khí phòng không được giao cho tổ hợp ra đa định vị “Flag” với hai đài ra đa định vị: MR-700 “Fregat-M” và MR-600 “Voskhod” được kết nối bởi hệ thống xử lý thông tin tổng hợp “Poima”. Các trạm ăng ten của các đài này được bố trí một cách tương ứng trên các cột buồm (mũi) và cột buồm giữa. Đồng thời, có hai đài ra đa định vị đạo hàng “Vaigach”.

Mặc dù được “chuyên môn hóa” tấn công, tàu tuần dương được trang bị vũ khí chống ngầm mạnh, cần thiết còn phải tranh luận: 2 thiết bị ngư lôi 2 ống phóng 533mm và tổ hợp thủy âm “Platina” với các ăng ten lai và hình cầu, đồng thời 2 thiết bị RBU-6000, được sử dụng, trong mục đích cơ bản, để bảo vệ tàu khỏi ngư lôi.

Trên đề án 1164 có bố trí các khí tài trinh sát vô tuyến (RTR) và đối kháng điện tử (REB) “Gurzuf”, đài gây nhiễu “Start”, “Ograda” và “Koltso”, các tổ hợp thông tin liên lạc vô tuyến hiện đại “Typhoon-2” và “Tsunami-BM” (thông tin liên lạc vũ trụ). Việc điều khiển các phân hệ thống kiểm soát thông tin chiến đấu “Lesorub-1164” được thiết kế ở tổ chức nghiên cứu khoa học “Mars”, được chế tạo trên cơ sở phần tử mới với sự tự động hòa tăng cường và tốc độ cao.

Thiết bị năng lượng tuabin hai trục M-21, tổng công suất 110 000 sức ngựa, đảm bảo tốc độ tối đa (hoàn toàn) của tàu 32,5 hải lý, còn tầm bơi xa tối đa trong tốc độ tuần tra – 8000 dặm. Thủy thủy đoàn của tàu tuần dương – 66 sỹ quan, 64 chuẩn úy và 355 thủy thủ và hạ sỹ quan.

Các thí nghiệm tàu đầu tiên trong đề án 1164 diễn ra năm 1982, nhận tên gọi “Slava”, đã nhận được nhưng đánh giá cao về khả năng, trong đó có chất lượng truyền động và cơ động trên biển. Cùng năm đó, trong biên chế Hải quân Mỹ gia nhập tàu tuần dương tên lửa điều khiển đầu tiên “Ticonderoga” – theo cấp độ có thể tương đồng với các tàu “Slava”.

[daibangden]

Hình dạng từ mũi của tàu tuần dương tên lửa "Slava". Nhìn thấy rõ thiết bị pháo AK-130, tổ hợp pháo phòng không AK-630, các cửa mở cho thiết bị phóng tên lửa chống tàu và trang bị vô tuyến điện tử lắp trên cột buồm mũi

Tàu tuần dương tên lửa đề án 1164 thực hiện bắn pháo 130mm từ thiết bị AK-130

[daibangden]

Thiết bị pháo 2 nòng 130mm trên tàu tuần dương "Varyag" đề án 1164

Tổ hợp tên lửa phòng không S-300F của tàu tuần dương tên lửa "Slava" đề án 1164 (nhìn từ mạn tàu). Trên trang trước - các thiết bị phóng đứng, đằng sau nó trên thượng tầng - trạm ăng ten của hệ thống điều khiển

Tàu tuần dương tên lửa "Nguyên soái" Ustinov đề án 1164, cuối những năm 1980